عدم همکاری در سرقت نرم‌افزار؟!

این روزها مشکل چشم مانع از زیاد کامیپیوتر کار کردنم می‌شود. برای همین این مطلب بسیار کوتاه است.

یکی از مشکلاتی که در مسیر خودداری از سرقت نرم‌افزار با آن روبرو شدم این است که منی که برای خودم دیگر از کرک و سریال و... استفاده نمی‌کنم مگر می‌شود به دیگران کمک کنم اینکار را بکنند؟

متاسفانه در ایران و شاید سایر نقاط دنیا آشنایی با روشهای سرقت نرم‌افزار یکی از نشانه‌های مهارت کاربر است و اگر شما به دوستانتان در این راه کمک نکنید گمان می‌کنند بلد نیستید یا اینکه قصد به اشتراک گذاری اطلاعتتان را ندارید.

مورد اول برای من اصلا مهم نیست، بسیار هم خوشحال می‌شوم که دیگران فکر کنند این راهها را بلد نیستم و توقعی نداشته باشند. اما اگر باعث دلخوری و کدورت شود چطور؟

خوشبختانه از زمانی که این وبلاگ را راه انداخته‌ام به کسی در این راه کمک نکرده‌ام، اما باید یک روز را تعیین کنم و از آن روز قطعا به هیچکس بدون توجه به عواقب آن در سرقت نرم‌افزار کمک نکنم.

اینکار واقعا شدنی است؟

کار با PDF و باز هم Preview!

موتور گرافیکی Mac OS X با نام Quartz از PDF پشتیبانی می‌کند و چنین انتخابی موقعیت ممتازی به Mac OS X در تعامل با PDF داده است. در مک هر برنامه‌ای که قابلیت Print داشته باشد امکان ساخت PDF با یا بدون افکت را دارد و Preview معمولا از هر برنامه‌ای که تا به حال Adobe برای ویندوز، مک و لینوکس منتشر کرده است سریعتر فایلهای PDF را نمایش می‌دهد.
این قدرت تا قبل از Mac OS X 10.4 (Tiger) به Print و برنامه‌ی Preview محدود بود، اما به همراه Tiger چارچوب جدیدی با نام PDF Kit هم عرضه شده بود که امکان نمایش فایلهای PDF را با همان قدرت و سرعت Preview برای برنامه‌های توسعه‌دهندگان دیگر ممکن می‌کرد. این چارچوب در Leopard پیشرفتهای قابل توجهی کرده که در ادامه می‌خوانید.
شما معمولا از Adobe Acrobat چه انتظاری دارید؟ ساخت فایل PDF از پرونده‌هایتان؟ حذف، اضافه و جابه‌جا کردن صفحه‌های فایلهای PDF؟ ادغام چند فایل PDF؟ اعمال افکت بر روی PDF و یا کاهش حجم فایل PDF با فشرده‌تر کردن تصاویر؟ اضافه کردن حاشیه‌های متنی و اشکال هندسی، مشخص(highlight) کردن متن یا در آخر، اضافه و ویرایش کردن لینک(بین صفحات خود فایل یا به صفحه‌های وب)؟
شما تمام اینکارها را می‌توانید بدون خرید Acrobat و با استفاده از Preview و ColorSync* در Leopard انجام دهید. برخی از این قابلیتها در نسخه‌های قبلی Mac OS X هم قرار داشتند اما بسیاری از آنها مخصوص Leopard هستند. PDFKit این قابلیتها را در اختیار سایر توسعه‌دهندگان نیز قرار می‌دهد!
لازم به ذکر است که Adobe Acrobat امکانات کوچک و بزرگ بسیاری دارد و همچنان برای برخی افراد تنها راه حل است، اما اگر نیازهای شما به عبارات بالا خلاصه می‌شود نیازی به خریدن یا سرقت Adobe Acrobat حتی نسخه‌ی ۳۰۰دلاری (Standard) آن هم نخواهید داشت.
تا به حال Preview نیمی از کارهایی که با Fireworks انجام می‌دادم و تمام کارهایی که با Acrobat Pro انجام می‌دادم را به رایگان برایم فراهم کرده است و اکثر قابلیتهای اصلی مورد نیاز من فقط در نسخه‌ی Leopard وجود داشته‌اند.
*فراموش نکنم که بعدا درمورد ColorSync هم توضیح دهم.

دلتنگی برای Toast

و اما هرچند وقت یکبار مشکلات این راه هم مطرح می‌شود!
در حال حاضر یکی از معدود برنامه‌هایی که نه قصد خرید آن را دارم و نه قصد سرقت آن Roxio Toast Titanium است. Toast 8 برای خریدار جدید ۱۰۰ دلار قیمت دارد و قطعا من در آینده‌ی نزدیک امکان پرداخت ۱۰۰ دلار برای یک نرم‌افزار Burn(یا همان رایت در فارسی!) ندارم. خاطرتان هست نوشته بودم در Mac OS X چارچوبهایی(Frameworks) هست که امکانات برنامه‌نویسی عالی در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌دهد و حاصل آن برنامه‌های رایگان و ارزان و در عین حال قدرتمند است؟
در Mac OS X چارچوبی با نام DiscRecording قرار دارد که با استفاده از آن هر برنامه‌ای در صورت تمایل سازنده‌اش می‌تواند انواع CD و DVD با فایل‌سیستم‌ها و مشخصات گوناگون Burn کند. طبیعی است که Finder، iTunes و Disk Utility اولین مشتریهای این چارچوب هستند!
علاوه بر آنها با استفاده از این چارچوب برنامه‌های رایگان(FreeWare) و بعضا آزاد(Free Software) بسیاری برای Mac OS X بوجود آمده که امکان ساخت انواع CD/DVD ، ساخت و burn از روی Disk Imageها و... را در اختیار کاربر می‌گذارند. برخی از این برنامه‌ها مانند Burn که نرم‌افزاری آزاد است امکان ساخت دیسکهای ویدیویی VCD/SVCD/DVD را هم با کمک ffmpeg(که بعدا بیشتر درمورد آن خواهم نوشت) فراهم می‌کنند. به این لیست LiquidCD و BurnX Free را هم اضافه کنید که بسته به نیاز و سلیقه‌ی شما ممکن است انتخاب بهتری باشند. البته ۲ برنامه‌ی پولی Disco و DiscBlaze هم مبتنی بر همین چارچوب هستند که شخصا آنها را توصیه نمی‌کنم.
مشکل اصلی تمام این برنامه‌ها این است که تا زمانی که اپل چارچوب DiscRecording را بروز نکند، نمی‌توانند از Burnerهایی که توسط Mac OS X پشتیبانی نمی‌شوند استفاده کنند یا حتی از باگهای احتمالی این چارچوب در امان باشند.
اما Toast 8 با موتور مستقل خود برای Burn حتی امکان خواندن و نوشتن Blu-Ray را برای اولینبار به Mac OS X اضافه می‌کند، Codecهایش رسمی و قانونی است و امکانات و گزینه‌های متنوعتری دارد که از دست دادن این مورد آخر برای من سخت است.
در حال حاضر چاره‌ای جز استفاده از برنامه‌های مبتنی بر DiscRecording را ندارم و اینکار اگرچه در اکثر موارد برایم کافی است اما همچنان کمبود Toast را حس می‌کنم.

Preview، یکی از دلایل اصلی خرید Leopard

تعجب نکنید، Preview همان برنامه‌ی به ظاهر کوچکی است که به عنوان نمایش دهنده‌ی عکسها وPDF در Mac OS X استفاده می‌کردیم. این برنامه همیشه امکاناتی فراتر از یک نمایش دهنده‌ی عکس داشته که از چشم بسیاری از کاربران دور مانده است. در این مطلب و مطلبهای آینده با تعدادی از این قابلیتهای آشنا می‌شوید.
برای کاربرانی که با مک آشنا نیستند لازم است توضیح دهم که این برنامه تقریبا معادل Windows Picture & Fax Viewer در Windows XP و Eye of Gnome در لینوکس و Windows Photo Gallery Viewer در Vista است.
تا به حال برای شما پیش آمده که بخواهید شکلی خاص را از داخل تصویری خارج کنید، پشت زمینه‌ی عکسی را حذف کنید یا سایز و رنگ تصویری را تغییر دهید؟ برای من خیلی اوقات پیش آمده، مخصوصا زمان نوشتن اخبار و مطالب برای ایرماگ.
تا چند وقت پیش من برای اینکار و چند کار دیگر از برنامه‌ی ۳۰۰دلاری Fireworks به صورت کپی غیر قانونی استفاده می‌کردم! وحشتناک نیست؟ چنین کارهای ساده‌ای و Fireworks سیصد دلاری؟
در این مطلب تمام اینکارها با Preview که به رایگان همراه Leopard عرضه می‌شود آموزش داده می‌شوند.

استخراج یک شکل از داخل تصویر
برای اینکار تصویر را با Preview باز کنید. در بین گزینه‌های داخل Toolbar بر روی Select کلیک کرده و دست خود را نگهدارید تا منوی آن باز شود. اگر شکل شما منظم است Rectangular امکان انتخاب مستطیلی، Elliptical امکان انتخاب بیضی شکل و Lasso امکان انتخاب آزاد را فراهم می‌کند. بعد از انتخاب شکل مورد نظر از منوی Tools گزینه‌ی Crop را کلیک کنید تا بقیه‌ی تصویر حذف و فقط شکل مورد نظر باقی بماند.
اگر اینکار برای شما دشوار است یا شکل نامنظی دارید از منوی Select اینبار Extract Shape را انتخاب کنید. این قابلیت هوشمند بعد از انتخاب دور شکل توسط شما خودش سعی در تشخیص شکل مورد نظر داشته و کار را آسانتر می‌کند.
همانطور که در تصویر سمت چپ می‌بینید من با دقت کم حدود شکل مورد نظرم را مشخص کرده‌ام. بعد از اینکار کلید Return را فشار می‌دهم تا برنامه تشخیص خودکارش را انجام دهد.

نتیجه تقریبا قابل قبول است، فقط کمی در سمت راست شکل اضافه است که باید حذف شود، برای اینکار بر روی آن قسمت کلیک میکنم و کلید را نگهمیدارم و ماوس را حرکت میدهم تا آن قسمت و سایر قسمتهای اضافه حذف شوند، دقت میکنم که تمام قسمتهایی که در این مرحله قرمز می‌شوند حذف خواهند شد.
اگر همین کار را با نگهداشتن کلید Option/alt انجام دهم با حرکت دادن ماوس قسمتهایی سبز رنگ می‌شوند و این رنگ به معنای اضافه شدن به شکل است و نه حذف از آن.

حذف پشت زمینه از تصویر
عملیات بالا خود به خود تصویری با پشت زمینه‌ی transparent به شما تحویل می‌دهد. اما برای عکسهایی که عملیات بالا را برای آنها انجام نداده‌اید چطور؟
فرقی نمی‌کند که تصویر شما دارای پشت زمینه‌ی تک‌رنگ ، چندرنگ و حتی اشکال مختلف باشد. بعد از انتخاب Instant Alpha از منوی Select ماوس را بر روی قسمتهایی که باید حذف شوند میکشید و آنها بر طبق طیفهای رنگ مرحله به مرحله حذف می‌شوند، درست مثل شیوه‌ی بالا.

تغییر رنگ و سایز و جهت تصویر
اگر بخواهید مد رنگ عکسها را تغییر دهید(مثلا RGB و CMYK) از منوی Tools بر روی Match to Profile کلیک کرده و رنگ مورد نظر را انتخاب کنید.
اگر میخواهید روشنایی، کنتراست و... را تغییر دهید، اینبار Adjust Color را از منوی Tools انتخاب کنید. برای تغییر جهت عکس هم گزینه‌های مربوطه در Tools قرار دارد.
اگر میخواهید سایز عکس را تغییر دهید اینبار Adjust Size را انتخاب کنید.

ذخیره‌ی تصویر
این مرحله نیازی به توضیح ندارد؟ من هم موافقم! فقط یادآوری می‌کنم که شما می‌توانید بین GIF, JPEG, JPEG-2000, BMP, OpenEXR, PDF, Photoshop, PICT, PNG, SGI, TGA و TIFF یکی را انتخاب کرده و بسته به نوع فرمت Alpha را فعال و غیر فعال کرده و میزان فشردگی(Compression) را مشخص کنید.

توضیحات پایانی
برخی از قابلیتهایی که در بالا اشاره شد در نسخه‌ی قدیمی Preview هم حضور داشتند اما قابلیتهایی چون Instant Alpha و Extract Shape کاملا جدید بوده و فقط در نسخه‌ی Leopard قرار دارند.
توصیه می‌کنم برای ویرایش ساده‌ی تصاویر کاربران لینوکس gThumb و کاربران ویستا Windows Photo Gallery را فراموش نکنند.

آشنایی با پروانه‌ی نرم‌افزارها

در این وبلاگ اصطلاحاتی را خواهید دید که لازم است توضیح داده شوند:
Freeware: نرم‌افزاری است که عموما دارای Copyright بوده اما کاملا رایگان است و امکان دریافت(Download) و توزیع مجدد آن بدون دستکاری اجازه داده شده است.
Shareware: نوعی توزیع نرم‌افزار است که به عنوان یک شیوه‌ی تبلیغاتی نسخه‌ی محدود آن نرم‌افزار در اختیار کاربر قرار می‌گیرد. این نسخه ممکن است با تمام امکانات نسخه‌ی خریداری شده باشد اما محدودیت زمانی(مثلا ۳۰روز) یا دفعاتی(مثلا ۱۰بار) برای اجرا داشته باشد یا اینکه استفاده از آن برای مدتی نامحدود با غیر فعال شدن بعضی ویژگیها و با نمایش پیغامهای یادآوری کننده‌ی خرید ممکن باشد.
Donationware: نرم‌افزاری است رایگان که از کاربر درخواست اهدا(donate) می‌کند و این پرداخت پول اختیاری بوده و چیزی از قابلیتهای نرم‌افزار کم نمی‌کند.
Free Software: نرم‌افزار آزاد(Free Software) یعنی نرم‌افزاری که کد آن در دسترس عموم باشد و ۴ آزادی اصلی را برای کاربر فراهم کند. برای اطلاعات بیشتر به لینک تیتر در ویکی‌پدیای فارسی مراجعه کنید، فقط این نکته را اشاره می‌کنم که فرق نرم‌افزار آزاد با Open Source(متن باز) در شرایط پروانه‌ها است.
Abandonware: نرم‌افزاری است که پولی یا رایگان بوده ولی حالا دیگر سازنده‌ی آن مشغول فعالیت نیست یا دیگر از آن نرم‌افزار پشتیبانی نمی‌کند و می‌توان آن را به رایگان استفاده کرد. توجه داشته باشید که برخی شرکتها حتی بعد از توقف توسعه و پشتیبانی خود از نرم‌افزارهایشان حقوق خود بر آنها را تمدید می‌کنند و آنها شامل گروه Abandonware نیستند.

چرا Mac OS X Leopard؟

کامپیوتر من از اول همراه با نسخه‌ی اصلی Mac OS X Tiger(آخرین سیستم‌عامل مکینتاش قبل از Leopard) خریداری شده بود و من برای خرید Leopard نیاز به دلایل قانع کننده‌تری از «داشتن جدیدترین سیستم‌عامل اپل» داشتم. بسته به نیازهای من پرداخت حدود ۱۲۰هزارتومن برای Leopard در درازمدت بسیار کم هزینه‌تر از حفظ Tiger و خرید نرم‌افزارهای جانبی برای آن بود. چطور چنین چیزی ممکن است؟
۱- همراه Leopard برنامه‌های رایگانی قرار دارد که امکانات جدید آنها من را از خرید نرم‌افزارهای جانبی بی‌نیاز می‌کند.
۲- همراه Leopard چارچوبهایی(Frameworks) برای برنامه‌نویسان هست که بعضی از آنها کاملتر و بهتر از معادل خود در Tiger و برخی کاملا جدید هستند. امروزه برنامه‌های فراوانی برای Mac OS X ایجاد شده که با وجود قابلیتهای عالی رایگان هستند، چرا که در حقیقت ترکیبی هوشمندانه از Framework های همراه سیستم‌عامل را استفاده می‌کنند و برنامه‌نویسان آنها بیشتر به تست برنامه و ساخت رابط کاربر(User Interface) می‌پردازند تا نوشتن کد از صفر. چنین حالتی باعث می‌شود که بسیاری از این برنامه‌نویسها نرم‌افزار خود را به رایگان منتشر کنند و یا قیمت کمی را برای آن بخشهایی که کاملا کار خودشان است طلب کنند.
در پستهای آینده خواهید دید کدام برنامه‌های رایگان خود Leopard یا کدام Frameworkها به کار من آمده‌اند.

آغاز کار!

هدف این وبلاگ در ستون سمت چپ صفحه توضیح داده شده است.
فکر ساخت چنین وبلاگی بعد از خرید نسخه‌ی اصلی Mac OS X Leopard به ذهن من رسید، اگرچه این اولین نرم‌افزار اصلی من نبود اما اولینباری بود که برای خرید نسخه‌ی اصلی یک سیستم‌عامل اقدام کردم. در پستهای بعدی مشخص می‌شود که چرا Leopard به من در راه کنار گذاشتن نرم‌افزارهای دزدی(یعنی کرک شده یا استفاده از شماره سریالهای دیگران) کمک می‌کند.
قرار نیست من فقط درمورد برنامه‌های مک بنویسم، اما قطعا خواه یا ناخواه بیشتر مطالب مرتبط به برنامه‌های مک خواهد بود. به هرحال چند مطلب درمورد بازیهای Wii و نرم‌افزارهای ویندوز و لینوکس هم در این وبلاگ خواهید دید.
این وبلاگ همچنین حاوی یک لیست از نرم‌افزارهایی است که قصد خریدشان را دارم، این لیست به مرور زمان بروز خواهد شد و هر وقت پول و امکان خرید هریک از آنها فراهم شود به شکلی خاص مشخص خواهند شد.
برای روشنتر شدن مطلب چند سوال که حدس میزنم برای خوانندگان این وبلاگ پیش بیاید را جواب میدهم:
فکر کردی همه مثل تو مرفه بی درد هستن؟
من مرفه بی‌درد نیستم، اما قطعا وضع مالی بدی هم ندارم. خیلی از افرادی که من می‌شناسم در سطح مالی من و بالاتر هستند و چند صد هزارتومن خرج موبایل و ارتقای قطعات کامپیوتر و... می‌کنند ولی هیچوقت پول برای نرم‌افزار نمیدهند.
مگه میشه چند هزار دلار نرم‌افزار خرید، اونم تو ایران؟
من یک کاربر خانگی هستم و در حد نیازهای خودم تمام کارهایم را با نرم‌افزارهای رایگان و یا ارزان انجام می‌دهم. من برای ساده‌ترین ویرایش عکسها Photoshop را باز نمی‌کنم، برای تبدیل فیلمها از Compressor استفاده نمی‌کنم، برای ویرایش ساده‌ی PDF از Acrobat Pro استفاده نمی‌کنم و ... . من برای رفع نیاز خودم از برنامه‌های رایگان و ارزان استفاده می‌کنم که قرار است در این وبلاگ معرفی شوند. افرادی که نیاز شغلی آنها را به استفاده از نرم‌افزارهای حرفه‌ای و گران مجبور می‌کند بحثشان جداست، اگر من روزی در موقعیت این افراد قرار بگیرم بسته به درآمد و نیازم تصمیم خواهم گرفت، شاید آن موقع دوباره به سرقت نرم‌افزار برگردم!
راستشو بگو از کدوم شرکتها و چقدر پول گرفتی؟
این سوالی است که مطمئنم برای خیلیها پیش میاد. من هیچ ارتباطی با سازنده‌ی نرم‌افزارهایی که در این وبلاگ معرفی خواهند شد ندارم، مگر اینکه به خاطر مشکلی bug report فرستاده باشم. فکر نکنم ایران به عنوان یک کشور تحریم شده که به قوانین بین‌المللی کپی‌رایت هم پایبند نیست در شرکتهای خارجی انگیزه‌ی خاصی ایجاد کند که یکی را استخدام کنند تا در یک وبلاگ فارسی به تبلیغ مخفیانه‌ی آنها بپردازد!
آیا استفاده از کرک و... واقعا سرقت(Software Piracy) است؟
جواب این سوال بسته به عقاید افراد فرق می‌کند. من ترجیح دادم با دید رایج در بسیاری از نقاط جهان به موضوع نگاه کنم و شانس خود را در این راه امتحان کنم. شاید خیلی زود شکست بخورم و این وبلاگ را ببندم!